Paylaş

Aziz Cankurtaran

This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.

* Konuk Yazar

Resim 1

Plastik, petrolden elde edilen, uzun karbon zincirli ve beraberinde birçok eklenti maddesi de içeren sentetik polimerlerdir. Plastik günlük hayatta kullandığımız birçok araç, gereç ve malzemelerde karşımıza çıkmaktadır. Hayatımızın her alanında kullandığımız plastiğin bu kadar yaygın olmasının sebebi üretiminin ucuz, kolay ve plastiğin yapısal olarak dayanıklı olmasıdır. Ancak plastiğin ucuz ve kolay bulunabilir olması aynı zamanda kolayca çöp haline gelip çevreye bırakılmasına da olanak sağlamaktadır ve bu da ciddi çevre kirliliğine neden olmaktadır. Plastiğin dayanıklı bir malzeme olması özelliği aynı şekilde doğaya bırakıldığında da devam etmektedir. Doğaya bırakılan plastik yüzlerce yıl geçse de yok olmamaktadır ve doğada bakteriler tarafından parçalanamamaktadır. Plastik kullanımı sürekli arttığı için çevreye verdiği zararlar da aynı şekilde artmaktadır ve bu da akıllara geri dönüşüm kavramını getirmektedir. Plastiğin çevreye herhangi bir yönden zarar vermeden etkin bir geri dönüşümü mümkün değildir. Geri dönüşüm adı altında plastiğin toprağa gömülmesinin, doğrudan doğaya bırakılmasından farkı olmadığı için bu bir geri dönüşüm yöntemi değildir. Sıkça bahsedilen bir diğer geri dönüşüm yöntemi ise plastiğin ilgili fabrikalarında yakılmasıdır. Ancak plastik yakıldığında ciddi ölümcül gazlar ortaya çıkarmaktadır ve bu da hava kirliliğine yol açarak hem insan sağlığına, hem de diğer canlılara ciddi tehlikeler oluşturmaktadır.
Plastik için etkin bir geri dönüşüm yöntemi bulunsa dahi bunu çevreye başka bir yönden zarar vermeden uygulamak mümkün değildir. Mevcut haliyle plastiğin geri dönüşümü plastik kirliliğine çözüm olmaktan uzaktır. Çünkü geri dönüşüme dair mevcut yaklaşımlar bu sorunun köküne inmemektedir. Asıl sorun aşırı plastik kullanımıdır. Öncelikle aşırı plastik kullanımı mümkün olduğu kadar azaltılmalıdır.
Plastik hayatımızın her alanında etkin bir şekilde var olmakta ve kullanılmaktadır. Plastiği günümüz koşullarında tamamen hayatımızdan çıkarmamız mümkün değildir. Günlük yaşantımızda kullandığımız hemen hemen bütün elektronik aletlerde ve gereçlerde plastik ve türevleri kullanılmaktadır. Bu sebeple bu araç ve gereçlerde plastik yerine alternatif bir materyal bulunmadığı (ya da icat edilmediği) sürece plastik kullanımı kaçınılmaz olacaktır. Bu sebeple bu tarz durumlar için yapabileceğimiz şeyler oldukça sınırlı olmakla birlikte gerçekçi olmak gerekirse bireysel olarak plastik kullanımını ve oluşturduğu kirliliği tamamen ortadan kaldırmamız mümkün değildir. Ancak plastik kirliliğini ciddi olarak azaltmamız mümkündür.
Plastik kullanımının ve dolayısıyla buna bağlı oluşan çevre kirliliğinin en büyük nedeni tek kullanımlık plastiklerdir. Dolayısıyla plastik kirliliğine bulunabilecek en hızlı ve gerçekçi çözüm yöntemi de bu tek kullanımlık plastiklerin önce kullanımının azaltılması ve daha sonrasında üretiminin ve kullanımının tamamen ortadan kaldırılmasıdır. Hatta bu tek kullanımlık plastiklere olan ihtiyacın ortadan kalkmasına veya geri dönüştürülebilir alternatiflerinin bulunmasına yönelik çalışmalar yapılması plastik kirliliği sorununu tamamen ortadan kaldırmasa da ciddi bir ilerleme kaydedilmesini sağlayacaktır.
Bireysel olarak tek kullanımlık plastik kullanımını azaltmamız bu yönde iyi bir başlangıç olacaktır ancak plastik kirliliğine karşı toplum bilincini artırmak da tam anlamıyla çözüm olmayacaktır. Çünkü tek kullanımlık tüketim kültürü ile dünyaya verilen zarar zaten ciddi seviyelere ulaşmıştır. Toplumun bilinçlenmesi sadece süreci hızlandıracaktır. Burada asıl iş devletlere ve çevreye karşı uyguladıkları politikalara düşecektir. Plastiğe en çok talebin olduğu sektörler araştırılır, plastik üreticisi firmaların yıllık üretim miktarları yakından takip edilir ve özellikle tek kullanımlık olan plastiklerin üretimleri de mümkün olduğu kadar kısıtlanırsa, işte o zaman sonuç alıcı bir yol bulunmuştur denilebilir. Bu yolu izlerken yapılacak işlerin başında da bana göre hali hazırda var olan plastik üreticilerine yenilerinin eklenmesine izin verilmemesi gelmektedir. Bunun yanında tek kullanımlık plastiklerin yerine çevreye zarar vermeyen geri dönüştürülebilir doğal materyallerle ilgili ar-ge çalışmalarının yapılması da plastik kullanımını ve dolayısıyla onun yarattığı plastik kirliliğini önemli ölçüde azaltacaktır.