Paylaş

ÜCRETLİ POŞET ARAŞTIRMASI Kopyası 1

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, 1 Ocak 2019’dan itibaren geçerli olmak koşuluyla “Geri Kazanım Katılım Payı Beyannamesi Genel Tebliği” ile 2872 sayılı Çevre Kanununa ekli (1) sayılı listede yer alan ürünlerden plastik poşetler için geri kazanım payı düzenlemesi yapmıştır. Oldukça tartışma yaratan bu uygulamanın üzerinden geçen 7 aylık süreçte yurttaşların değişikliğe olan bakış açısında meydana gelen değişimi ölçmek amacıyla İstanbul merkezli bir araştırma şirketi olan Eksen Araştırma’ya bir araştırma yaptırılmıştır. Bu bağlamda İstanbul, İzmir ve Ankara olmak üzere 3 büyükşehirde 211 kişi ile yüz yüze görüşme yöntemiyle bir araştırma gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında örneklem belirlenirken Türkiye’nin Aralık 2018 tarihli TÜİK nüfus verilerinden faydalanılmıştır. Cinsiyet dağılımı eşit kabul edilmiş ve yaş dağılımı, Aralık 2018 dönemi TÜİK nüfus projeksiyonuna göre ayarlanmıştır.  Araştırmanın hata payı %6’dır.

Araştırmaya katılan 211 kişinin %54’ü kadın, %46’sı erkektir. Katılımcıların %53’ü İstanbul, %24’ü Ankara, %23’ü de İzmir illerinde ikamet etmektedir.

Uygulamaya Genel Bakış

Araştırmaya katılanların yürürlüğe giren ücretli poşet uygulamasına bakışları genel olarak olumludur. Araştırmaya katılanların %53'ü uygulamayı olumlu bulurken, %30.9'u olumsuz görmektedir. Katılımcıların %13.8'i de uygulamayı faydasız bulmaktadır. Uygulama %58 ile en fazla İzmir'de desteklenmektedir.

Uygulama için Alınan Ücrete Bakış (25 Kuruş)

Araştırmaya katılanların %46'sı poşet için alınan minimum ücreti yeterli bulurken, %40'ı yüksek bulmaktadır. Katılımcıların %11'i ise ücreti düşük bulmaktadır.

Uygulamanın Poşet Kullanımına Etkisi

1 Ocak'ta yürürlüğe giren uygulama ile poşet kullanımı her üç ilde de ciddi oranda düşüş göstermiştir. Uygulama öncesi ortalama kişi başı bir alışverişte 3.5 poşet alınırken bu değer %57 düşerek 1.5'e inmiştir.

Öneriler

Plastik poşetlerin ücretlendirilmesi ya da yasaklanması dünyanın birçok ülkesinde uzun süredir uygulanmaktadır. Hali hazırda Dünya üzerindeki 32 ülkede plastik poşetler yasak, 18 ülkede ücrete tabi ve 17 ülkede ise kısmi olarak yasaklama ve ücretlendirme uygulaması mevcuttur. Genellikle plastiğin yarattığı çevre kirliliğine dair alınan önlemlerden ilki, plastik poşetleri sınırlandırılması vergilendirilmesi ya da yasaklaması önlemidir.

Bu uygulamalar birçok ülkede poşet kullanımında ciddi azalmalar meydana getirmiştir. Ancak bu uygulamanın tek başına plastik kirliliğine bir çözüm olamayacağı zamanla anlaşılmış ve beraberinde tek kullanımlık plastiklerin sınırlandırılması ya da yasaklanması, plastik ambalajlara depozito getirilmesi ya da alternatif ürün çeşitliliğinin arttırılması gibi önlemler de alınmıştır. Bunun yanında bilinçlendirme kampanyaları, farkındalık oluşturma etkinlikleri de bu yasaklar ya da sınırlandırmalarla birlikte uygulanmaktadır.

Araştırma sonunda tespit edilen, poşet kullanımındaki %57’lik düşüş, şüphesiz ki oldukça önemlidir. Bunun plastik kirliliği açısından yadsınamaz bir faydası olduğu zaman içinde görülecektir. Beraberinde gerçekleştirilen sıfır atık projesiyle kamu kurumlarında çöp üretiminin azaltılmasına yönelik girişimler de bu katkıyı arttıracaktır. Ancak halen semt pazarlarında, küçük bakkallarda, bazı mağazalarda ve marketlerin sebze-meyve reyonlarında plastik poşetler ücretsiz olarak verilmektedir. Bu hem sıfır atık projesinin işleyişini güçleştirebilecek hem de uygulamanın sahip olduğu etki potansiyelini de azaltabilecek potansiyeldedir. Benzer uygulamaların artması ve beraberinde plastik ambalajlara depozito getirilmesi plastik kirliliğinin azaltılmasına önemli ölçüde katkı sağlayacaktır. Bu girişimler aynı zamanda ülkemizin deniz kıyılarındaki plastik atık sorununun da ortadan kaldırılmasına katkı sağlayacaktır.

Kamuoyuna sayılarımızla dururuz.

Mikroplastik Araştırma Grubu